De kracht van de sportvrouw.

Wereldwijd, en zo ook bij Sportgeneeskunde Midden Nederland Amersfoort, zien we de sportwereld steeds vrouwelijker kleuren. Van fanatieke (ultra)loopsters en hockeysters tot boogschietsters en Hyrox’sters; vrouwen bewegen meer dan ooit. Een fantastische ontwikkeling, maar ook één die tegelijkertijd vraagt om specifieke aandacht.

Lange tijd was sportmedisch advies namelijk met name gebaseerd op onderzoek bij mannen. Echter zijn er natuurlijk wezenlijke verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke sporters: van de lichaamsbouw- en werking tot de hormoonhuishouding. Deze verschillen hebben o.a. invloed op blessurerisico’s, trainingsleer, sportprestaties en herstel.

Een vrouw-gerichte benadering in onderzoek, behandeling en trainingsadvies is daarom essentieel!

De vrouwelijke bouw
Het vrouwelijk skelet kent specifieke kenmerken, waaronder een breder bekken. Dit beïnvloedt de zogenaamde Q-hoek (de hoek tussen de heup en knie), wat bij sporten als hardlopen en springen een andere belasting op de gewrichten en banden geeft. Gerichte stabiliteitstraining kan helpen om blessures -zoals voorste kruisbandletsel- te voorkomen.
Ook de lichaamssamenstelling verschilt: vrouwen hebben van nature een relatief lagere spiermassa en hoger vetpercentage. Deze grotere vetmassa speelt o.a. een belangrijke rol in het immuunsysteem, de hormoonregulatie en energievoorziening, en is daarmee van invloed op prestaties en herstel. Gewicht en vetpercentage kunnen daarom als waardevolle indicatoren dienen bij in het ontstaan en behandelen van klachten, zoals bij het uitblijven van menstruaties of bij vaak/langdurig ziek zijn). Trainings- en voedingsadviezen dienen hier vanzelfsprekend goed op te worden afgestemd.

Het vrouwen hart  
Vrouwen hebben over het algemeen een kleiner hart en slagvolume dan mannen. Ook de adaptatie van het hart aan sport(belasting) verschilt: waar de hartspierwand bij mannen door intensieve training vaak dikker wordt (hypertrofie), reageert het vrouwelijke hart doorgaans met een vergrote hartkamer-omvang, terwijl de wanden relatief soepel en dun blijven.

De vrouwelijke verbrandingsmotor
Waar mannen over het algemeen een hogere (maximale) zuurstofopname (VO₂max) hebben, blinken vrouwen uit in metabole efficiëntie en het gebruik van de vetverbranding tijdens de (duur)inspanning. Vrouwen kunnen vaak langer een stabiel tempo volhouden. Dit verklaart mede dat de ‘prestatiekloof’ tussen mannen en vrouwen kleiner wordt naarmate de afstanden langer worden.

De vrouwelijke hormonen
Waar mannen relatief stabiele testosteronspiegels hebben, is de vrouwelijke hormooncyclus een dynamisch samenspel tussen oestrogeen en progesteron. Deze hormonen beïnvloeden allerlei processen en structuren in het lichaam; onder meer vaten, spieren, pezen, banden, het metabolisme en de lichaamstemperatuur. Daarbovenop verandert dit dynamische proces ook nog in verschillende levensfasen, zoals tijdens de menstruerende periode, zwangerschap of (peri)menopauze.

Nader uitgelegd:
Oestrogeen: Stijgt tijdens de eerste helft van de menstruatiecyclus (folliculaire fase, vanaf dag 1 t/m ca. 14), met een piek vlak vóór de eisprong. Tijdens de zwangerschap is het oestrogeen langdurig verhoogd (in 3^e trimester concentraties tot wel 100x hoger dan vóór zwangerschap). Het oestrogeen daalt juist tijdens de menopauze. Hogere oestrogeenspiegels hebben een gunstig effect op het opbouwen van spiermassa en kracht, spierherstel, en peesstijfheid (à kleiner risico op een peesruptuur). Hét moment voor een zware kracht-/intervaltraining of een nieuw PR?! Let wel op: hoger oestrogeen maakt ook bindweefsels iets soepeler, met een íéts hoger risico op bandletsel.

Progesteron: Stijgt in de tweede helft (de luteale fase) van de cyclus (na de eisprong). Hogere progesteron-spiegels verhogen licht de rusthartslag en de lichaamstemperatuur (ca. 0,5°C). Hierdoor kan inspanning soms zwaarder aanvoelen. Er is enig, maar beperkt en niet eenduidig, bewijs dat de sportprestaties dan ook wat minder kunnen zijn in deze fase.

Onze visie
Bij Sportgeneeskunde Midden Nederland geloven we dat elke sportster een uniek advies verdient, dat past bij haar leeftijd, levensfase, hormonale situatie en trainingsniveau. Door vrouwspecifieke factoren mee te nemen in onze aanpak en besluitvorming, proberen we vrouwen, van recreant tot topsporter, te helpen om op een slimme manier te trainen, optimaal te presteren én beter te herstellen.

Heb je vragen over training, herstel of veranderingen van je lichaam(s)(behoeften) in relatie tot sport?

Ons team denkt graag met je mee! Voor vragen kijk bij onze contactgegevens op de website. https://smamiddennederland.nl/contact//