Sporten boven de 35 jaar is gevaarlijk!?

Pakkende titel toch? Blij dat ik wel even jullie aandacht heb, want de nieuwsberichten over het onderzoek van Thijs Eijsvogels heeft een groot deel natuurlijk gelezen de afgelopen weken. Sinds dit nieuwsbericht zijn er veel ongeruste wielrenners, hardlopers, triathleten in onze mailbox en op het spreekuur verschenen, dus laten we eens kritisch kijken naar de inhoud van dit artikel en ook naar wat je zelf kan doen.

Sporten is gezond!

Regelmatig sporten verlaagt het risico op hart- en vaatziekten, je wordt fitter en functioneler ouder, en gemiddeld leef je langer. Onderzoeken laten zien dat deelnemers aan georganiseerde evenementen lager risico hebben op mortaliteit dan de niet-sporters en dat met name intensievere sporters (hardlopen wielrennen etc.) deze voordelen hebben tegenover wandelaars. De groep waar het onderzoek over gaat, is niet de gemiddelde sporter. Het gaat om ‘master athletes’ die jarenlang intensief trainen en meerdere keren per week stevig belastend sporten. Maar wat is dan intensief? En wie zijn dan die ‘master athletes’?

Zoals hierboven te zien is gaat het om sporters van 35+, die als doel hebben sneller of beter te worden en meer dan 300 minuten per week sporten. Veel van jullie zullen je hier wel in herkennen.. Dus waarop is het risico dan precies groter?

Het gaat om aandoeningen die ontstaan door intensief gebruik van het hart en de hoge volumes bloed welke door het hart en de omliggende bloedvaten worden gepompt.

Hartritmestoornissen

Met name boezemfibrilleren komt iets vaker voor. Dat heeft waarschijnlijk te maken met langdurige belasting van het hart waardoor onder andere een verwijding (dilatatie) van de boezem optreedt. Ook kan er fibrose, soort littekenweefsel, ontstaan en verandert de aansturing van de elektrische signalen door het vele sporten. Denk bijvoorbeeld aan de lagere rusthartslag. Door deze veranderingen kunnen er vaker ‘foutjes’ ontstaan waardoor de boezems niet het juiste ritme volgen. Deze aandoening is in principe ongevaarlijk, maar wel vervelend voor prestatiesporters. Behandelingen zijn minder sporten, remmende medicatie of een ablatie. Dit klinkt niet aantrekkelijk.. Symptomen zijn hartkloppingen in rust en bij inspanning, soms net na de inspanning. Kwaadaardige ritmestoornissen zijn de ventriculaire ritmestoornissen, deze komen uit de kamers. Deze worden vaak PVC’s genoemd. In rust komen deze regelmatig voor bij duursporters en zijn dan ongevaarlijk, maar als ze bij inspanning toenemen of als er veel achter elkaar komen dan wordt het wel gevaarlijk.

Aderverkalking

En de aderverkalking dan? Dat wil je toch niet?! We weten dat deze aderverkalking sneller optreedt bij ongezonde keuzes zoals verkeerde voeding, roken en weinig bewegen. Een verhoogd cholesterol, bloeddruk en suikers/bloedglucose maken het risico hoger. Het lijkt dat het risico op aderverkalking afneemt als je meer sport, maar dat dit risico weer groter wordt bij extreem sporten, met name bij mannen. Het voordeel is dat deze ‘plaques’ zoals we ze noemen vaker gecalcificeerd zijn. Waarom weten we nog niet, maar dit is juist een gunstig gegeven tegenover niet-gecalcificeerde plaques. Dat maakt ze stabiel en geven ze dus minder vaak acute problemen. De bovenstaande aandoeningen zijn het meest voorkomend. Ook zien we soms een verdikte hartspier en een verwijde aorta bij de master athletes. Dit alles maakt dat we zeker alert moeten zijn bij klachten, maar dat het ook goed is om preventief zaken te controleren. Hoe doe je dat dan?

Verstandig sporten

Op hogere leeftijd erg intensief sporten lijkt dus nadelen te hebben. Probeer dus de intensiteit wat terug te schroeven. Dit houdt in dat je meer in de rustige duurzame kan trainen en ook minder lange ritjes kan maken.
Ook kan je deze risico’s in kaart brengen met een screening of preventieve test, zodat je je lijf goed kan monitoren en je verantwoord kan blijven sporten.

Screening

Wanneer moet je alerter zijn en wanneer is screening zinvol?

Als je ouder bent dan 35, jarenlang intensief traint, veel uren maakt (>5–10 uur/week) of risicofactoren hebt zoals hart- en vaatziekten of familieleden met hart- en vaatziekten is het zinvol je regelmatig te laten screenen. Ook voor de sporters onder de 35 is het zinvol. De kans op aderverkalking is erg klein op deze leeftijd, maar aangeboren hartafwijkingen of ritmestoornissen kunnen wel gevangen worden.

Signalen die je niet moet negeren:

• Onverklaarbare prestatieachteruitgang of plots slechter herstel.
• Hartkloppingen of overslagen, zeker bij inspanning.
• Duizeligheid rondom inspanning.
• Druk op de borst bij inspanning (bij vrouwen is dit vaker atypisch)

Wat kan je dan doen?

Mocht je duidelijke klachten hebben bij inspanning dan kan je via de huisarts een verwijzing vragen naar een sportarts of cardioloog voor verdere onderzoeken zoals een inspanningstest.

Heb je wat minder uitgesproken klachten of wil je graag klachten voor zijn, dan is een sportmedisch onderzoek het meest geschikt. Een sportmedisch onderzoek bestaat uit het in kaart brengen van risicofactoren door middel van een vragenlijst, meten van lichaamssamenstellingen, bloeddrukmetingen, een rust-ECG, inspanningstest en eventueel aanvullend onderzoek zoals bloedonderzoek en longfunctietesten. Een inspanningstest kan hartritmestoornissen en significante aderverkalkingen aan het licht brengen. Ook kan je bij deze inspanningstesten met ademgasanalyse nog meer inzicht krijgen in je gezondheid van het hart en ook je trainingszones en prestatievermogen.

Blijf als oudere (boven de 35 is blijkbaar al oud..) dus zeker sporten vanwege alle voordelen die het heeft, maar wees wel extra alert op signalen en laat regelmatig even onder de motorkap kijken.

Veel sportplezier!